Η Ελλάδα έχει πλέον έναν από τους πιο γερασμένους στόλους αυτοκινήτων στην Ευρώπη, με τη μέση ηλικία των επιβατικών ΙΧ να ξεπερνά τα 17 χρόνια. Την ίδια στιγμή, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται αρκετά χαμηλότερα, κοντά στα 12 χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι ορατό στους δρόμους: περισσότερα αυτοκίνητα παλαιότερης τεχνολογίας, περισσότερες ανάγκες συντήρησης και μεγαλύτερη ευθύνη για κάθε οδηγό που θέλει να κρατήσει το όχημά του ασφαλές.
Το θέμα δεν είναι απλώς στατιστικό. Είναι καθημερινό, οικονομικό και πρακτικό. Για πολλούς Έλληνες, η αγορά νέου αυτοκινήτου έχει γίνει δύσκολη απόφαση, αν όχι άπιαστο όνειρο. Οι τιμές των καινούργιων μοντέλων έχουν ανέβει, τα επιτόκια πιέζουν, το κόστος ζωής παραμένει υψηλό και η αλλαγή αυτοκινήτου μετατίθεται συνεχώς για «αργότερα».
Κάπως έτσι, το παλιό αυτοκίνητο δεν είναι πια προσωρινή λύση. Είναι το βασικό μέσο μετακίνησης για την οικογένεια, τη δουλειά, το συνεργείο, την αποθήκη, τις διακοπές, το σχολείο, τη βάρδια. Και όταν ένα αυτοκίνητο φτάνει τα 10, 20 ή και 30 χρόνια χρήσης, η σωστή συντήρηση είναι ο μόνος τρόπος να συνεχίσει να κινείται με ασφάλεια.
Η Ελλάδα οδηγεί τα παλαιότερα αυτοκίνητα στην Ευρώπη
Πριν από αρκετά χρόνια, η αγορά νέου αυτοκινήτου ήταν πιο συχνή επιλογή για ένα νοικοκυριό. Σήμερα, τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Ένα σύγχρονο αυτοκίνητο, ακόμα και μικρής κατηγορίας, κοστίζει αισθητά περισσότερο σε σχέση με όσα μπορούσε να διαθέσει εύκολα ένας μέσος οδηγός πριν από μία-δύο δεκαετίες. Αν βάλουμε στην εξίσωση η ασφάλεια, τα τέλη, η συντήρηση, τα ελαστικά, το καύσιμο και η χρηματοδότηση, η συνολική επιβάρυνση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Αν δεν μπορείς να αγοράσεις καινούργιο αυτοκίνητο, προσπαθείς να κάνεις το παλιό σου όσο πιο αξιόπιστο γίνεται. Αυτό είναι η πιο συνηθισμένη τακτική στην Ελλάδα. Όχι με πρόχειρες λύσεις, όχι με αναβολές, αλλά με σωστή επιλογή ανταλλακτικών, τακτικό έλεγχο και έγκαιρη αντικατάσταση των εξαρτημάτων που έχουν φθαρεί.
Το παλιό αυτοκίνητο δεν είναι απαραίτητα κακό αυτοκίνητο
Ένα αυτοκίνητο 15 ετών μπορεί να είναι ασφαλές, αξιόπιστο και οικονομικό στη χρήση, αρκεί να έχει συντηρηθεί σωστά. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ηλικία. Το πρόβλημα είναι η παραμέληση.
Υπάρχουν αυτοκίνητα 20 ετών που κυκλοφορούν άψογα επειδή ο ιδιοκτήτης τους αλλάζει έγκαιρα φρένα, αναρτήσεις, λάδια, φίλτρα, ιμάντες, ψυκτικά υγρά και βασικά εξαρτήματα. Υπάρχουν όμως και πολύ νεότερα αυτοκίνητα που έχουν σοβαρά προβλήματα επειδή δεν έγινε ποτέ η απαραίτητη συντήρηση.
Η διαφορά βρίσκεται στην πρόληψη. Όσο παλιώνει ένα αυτοκίνητο, τόσο μικρότερο περιθώριο συγχώρεσης έχει. Ένα ξεχασμένο λάστιχο, ένας φθαρμένος ιμάντας, ένα παλιό ψυκτικό υγρό ή ένα παραμελημένο σύστημα πέδησης μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλάσια ζημιά σε σχέση με το κόστος της έγκαιρης αντικατάστασης.
Για έναν οδηγό που κρατάει το αυτοκίνητό του περισσότερα χρόνια, η πρόσβαση σε αξιόπιστα ανταλλακτικά σε λογικό κόστος είναι κρίσιμο πλεονέκτημα. Μπορεί να βρει κανείς αρκετά φθηνότερα ανταλλακτικά με μια αναζήτηση σε ελληνικά eshops. Όπως για παράδειγμα το Kritos Parts, ένα από τα κορυφαία ελληνικά ηλεκτρονικά καταστήματα που ειδικεύονται στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, με μεγάλη γκάμα επώνυμων προϊόντων και τιμές που δεν θυμίζουν εκείνες της αντιπροσωπείας.
Γιατί τα παλιά αυτοκίνητα χρειάζονται διαφορετική νοοτροπία συντήρησης
Στα πρώτα χρόνια ζωής ενός αυτοκινήτου, η συντήρηση είναι συνήθως προβλέψιμη. Λάδια, φίλτρα, τακάκια, ελαστικά, βασικοί έλεγχοι. Όσο όμως το αυτοκίνητο περνάει τα 10 χρόνια, αρχίζουν να εμφανίζονται φθορές που δεν αφορούν μόνο τα αναλώσιμα.
Τα ελαστικά μέρη ξεραίνονται. Οι τσιμούχες χάνουν τη στεγανότητά τους. Τα μέταλλα κουράζονται. Τα ηλεκτρικά παρουσιάζουν αστάθειες. Οι βάσεις κινητήρα και κιβωτίου απορροφούν χειρότερα τους κραδασμούς. Το σύστημα ψύξης χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Η ανάρτηση δεν έχει την ίδια απόσβεση. Το αυτοκίνητο μπορεί να συνεχίζει να κινείται, αλλά δεν είναι όπως ήταν όταν βγήκε από το εργοστάσιο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το αποσύρεις. Σημαίνει ότι πρέπει να το αντιμετωπίσεις σαν όχημα που χρειάζεται πιο στοχευμένη φροντίδα. Η σωστή συντήρηση στα 10-15 χρόνια δεν είναι ίδια με τη συντήρηση στα 5 χρόνια.
Τα 10 ανταλλακτικά που θέλουν προσοχή μετά από 10 έτη
Η παρακάτω λίστα δεν αφορά μόνο αυτοκίνητα που έχουν εμφανίσει πρόβλημα. Αφορά όσα πρέπει να μπαίνουν στο πρόγραμμα ελέγχου όταν ένα όχημα έχει περάσει τη δεκαετία και συνεχίζει να χρησιμοποιείται καθημερινά.
1. Αναρτήσεις και αμορτισέρ
Τα αμορτισέρ δεν χαλάνε πάντα απότομα. Συνήθως χάνουν σταδιακά την απόδοσή τους και ο οδηγός συνηθίζει τη χειρότερη συμπεριφορά του αυτοκινήτου χωρίς να το καταλαβαίνει. Μετά από πολλά χρόνια, το αυτοκίνητο μπορεί να φρενάρει χειρότερα, να γέρνει περισσότερο στις στροφές, να κοπανάει στις λακκούβες ή να έχει λιγότερη σταθερότητα στον αυτοκινητόδρομο.
Στους ελληνικούς δρόμους, με λακκούβες, σαμαράκια, πεζοδρόμια και το κακό οδόστρωμα, οι αναρτήσεις ταλαιπωρούνται περισσότερο. Μετά τα 10-15 χρόνια, ο έλεγχος σε αμορτισέρ, βάσεις, σινεμπλόκ, ψαλίδια και μπαλάκια είναι απαραίτητος.
2. Ιμάντας ή καδένα χρονισμού
Ο ιμάντας χρονισμού είναι από τα εξαρτήματα που δεν συγχωρούν αμέλεια. Αν κοπεί, μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρή ζημιά στον κινητήρα. Δεν πρέπει να αλλάζεται μόνο με βάση τα χιλιόμετρα, αλλά και με βάση τα χρόνια. Ένας ιμάντας που έχει λίγα χιλιόμετρα αλλά πολλά χρόνια επάνω στο αυτοκίνητο μπορεί να έχει ξεραθεί ή να έχει χάσει την αντοχή του.
Στα αυτοκίνητα με καδένα χρονισμού, η λογική είναι διαφορετική, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει φθορά. Θόρυβος στην εκκίνηση, τεντωτήρες, γλίστρες και κακή λίπανση μπορούν να δημιουργήσουν θέμα. Μετά από πολλά χρόνια χρήσης, ο χρονισμός πρέπει να ελέγχεται σοβαρά.
3. Φρένα
Τα φρένα είναι η πρώτη γραμμή ασφάλειας. Σε ένα παλιό αυτοκίνητο, δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο αν «έχει ακόμα τακάκι». Οι δίσκοι μπορεί να έχουν φαγωθεί, τα σωληνάκια να έχουν γεράσει, οι δαγκάνες να κολλάνε και τα υγρά φρένων να έχουν απορροφήσει υγρασία.
Πολλοί οδηγοί αλλάζουν τακάκια αλλά ξεχνούν τα υγρά φρένων. Αυτό είναι λάθος. Τα παλιά υγρά μειώνουν την απόδοση του συστήματος, ειδικά σε έντονη χρήση ή σε κατηφόρες. Σε αυτοκίνητο πολλών ετών, το σύστημα πέδησης πρέπει να ελέγχεται συνολικά.
4. Ελαστικά
Τα ελαστικά δεν κρίνονται μόνο από το βάθος του πέλματος. Κρίνονται και από την ηλικία τους. Ένα ελαστικό μπορεί να δείχνει «καλό» οπτικά, αλλά αν έχει σκληρύνει από τα χρόνια, χάνει πρόσφυση. Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στη βροχή, στο φρενάρισμα και στις απότομες αλλαγές κατεύθυνσης.
Σε παλιότερα αυτοκίνητα χρειάζεται επίσης έλεγχος σε ζάντες, στραβώματα, βαλβίδες, ρουλεμάν τροχών και ευθυγράμμιση. Η ασφάλεια στον δρόμο ξεκινά από το σημείο επαφής με την άσφαλτο.
5. Σύστημα ψύξης
Η υπερθέρμανση είναι ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για ένα παλιό αυτοκίνητο. Ψυγείο, θερμοστάτης, αντλία νερού, κολάρα, τάπα δοχείου, βεντιλατέρ και ψυκτικό υγρό πρέπει να βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Ένα μικρό πρόβλημα στο σύστημα ψύξης μπορεί να εξελιχθεί σε φλάντζα κεφαλής ή σοβαρή ζημιά στον κινητήρα.
Μετά από 15 χρόνια, τα κολάρα σκληραίνουν, οι συνδέσεις κουράζονται και οι διαρροές γίνονται πιο πιθανές. Η τακτική αντικατάσταση ψυκτικού υγρού και ο έλεγχος για διαρροές είναι μια βασική κίνηση πρόληψης.